Page 86 - GALENIKA MEDICAL JOURNAL

demencije, udružen sa drugim neuropatološkim stanjima sistema, pa se tako deli na meningealni, meningovaskularni
kao što je Alchajmerova bolest . i parenhimatozni .
22
20
Najjasnije okolnosti u kojima cerebrovaskularna bolest Borelioza takođe u svom toku može dovesti do demen-
može biti povezana sa kognitivnim oštećenjem je u poststro- cije, ako je u pitanju treći stadijum kasne perzistentne infek-
ke vaskularnom kognitivnom poremećaju. Broj, zapremina cije. U suštini, neuroborelioza dovodi do encefalopatije koja
i lokacija infarkta ili hemoragija je povezan sa rizikom od ima za posledicu poremećaj pamćenja i drugih kognitivnih
poststroke kognitivnog poremećaja. Pojedinačni moždani funkcija .
24
udari mogu uzrokovati kognitivni poremećaj, pre svega u
pogledu pažnje i pamćenja. Kognitivno oštećenje može ta- Kognitivni poremećaji su dobro prepoznata komplikacija
kođe da nastane usled kombinovanog efekta ili multiplih hronične HIV infekcije i kreću se u rasponu od blagih smetnji
moždanih udara koji zahvataju moždane regione kao što su koje ne remete funkcionisanje bolesnika do teške demenci-
prefrontalni lobus koji je uključen u kognitivni proces. Ovaj je. AIDS demencija kompleks se javlja u 15-30% bolesnika
termin se naziva multiinfarktna demencija . inficiranih HIV-om i to obično u odmaklom stadijumu boles-
21
ti, kada je prisutan težak stepen imunodeficijencije. Karak-
teriše se postepenim razvojem demencije, a rani simptomi
Infektivne demencije obuhvataju apatiju, socijalno povlačenje, usporen proces
mišljenja, zaboravnost i slabu koncentraciju. Kod ređih
Infektivne demencije mogu uzrokovati neurolize, AIDS bolesnika stanje ne napreduje, već ostaje relativno stabilno,
demencija kompleks, neurosifilis i druge poremećaje. Neu- ali kod većine progredira do teškog terminalnog stanja sa
rosifilis obuhvata nekoliko različitih sindroma koji su posle- akinetičkim mutizmom, globalnim kognitivnim osiromašen-
dica infekcije moždanog tkiva, kičmene moždine i moždani- jem, gubitkom kontrole sfinktera i vezanošću za postelju .
23
ca i javlja se kod oko 10% nelečenih osoba sa ranim sifilisom.
Simptomatski neurosifilis se može javiti u različitim oblicima
u zavisnosti od zahvaćenih struktura centralnog nervnog

Zaključak

Demencija je stečeni poremećaj koji se odnosi na pogoršavanje ili gubatak nekih, mnogih ili svih

kognitivnih funkcija. Na osnovu brojnih etioloških faktora načinjena je klasifikacija demencija. Među
mnogim formama demencije najznačajnije i najčešče su one neurodegenerativne etiologije, ali i
vaskularni, infektivni i drugi etiološki faktori nisu zanemarljivi. Sa stanovišta lekara - praktičara,
posebno u primarnoj zdravstvenoj zaštiti, najznačajnije su one koje se mogu prevenirati i lečiti, a
koje su nastale sekundarno, na bazi drugih (lečivih i izlečivih) bolesti i poremećaja. Dobro poznavanje
neuroanatomije i patofiziologije ove bolesti, kao i anamnestički i veoma značajni heteroanamnestički
podaci, neuropsihološko testiranje i savremena dijagnostika, neophodni su u sprovođenju adekvatne
terapije i sprečavanju rizika za njen nastanak.

Abstract

Dementia means persistent deterioration of intellectual and cognitive functions with little or no impairment of
consciousness/awareness or perception. There are several types of dementia, but the most common in everyday practice
are: Alzheimer’s disease, dementia with Lewy bodies (DLT), frontotemporal dementia (FTD), vascular dementia, and
dementia due to hydrocephalus. In 10-15% of cases, dementias are reversible because they arose as a clinical manifestation
of some other disease that can be treated and cured. This is particularly important for doctors in primary health care, who
should recognize such disorders and treat them or refer them to a secondary or tertiary health care facility. The paper
presents the etiology and clinical picture of dementia, which helps establish a diagnosis. The characteristics of the most
common dementias of neurodegenerative, vascular, and infectious etiology are presented.

Keywords: dementia, Alzheimer’s disease, frontotemporal dementias, Huntington’s disease, vascular cognitive disorder,
infectious dementias

84 DOI: 10.5937/Galmed2412066L