Page 35 - GALENIKA MEDICAL JOURNAL

nezavisan faktor rizika za nastanak arterijske hipertenzije, povišen ili ako je abnormalna kolonoskopija ili postoji poro-
koronarne bolesti, aritmija, dislipidemije i šećerne bolesti. dična istorija raka debelog creva.

Koštano-zglobne komplikacije
U fiziološkim uslovima hormon rasta ima anabolički Lečenje akromegalije
efekt na kost, direktno i preko lokalnog IGF-1. Zbog toga se Ciljevi lečenja akromegalije su normalizacija IGF-1 za sta-
očekuje, da u akromegaliji višak GH stimuliše osteoblasto- rosno doba, kontrola ili redukcija veličine adenoma hipofize,
genezu, diferencijaciju osteoblasta i njihovu funkciju, kao i eliminacija ili smanjenje komorbiditeta i redukcija stope
akumulaciju koštanog matriksa. Međutim, rezultati studija mortaliteta obolelih 3, 23 . Biohemijska remisija podrazumeva
o gustini kostiju (Bone Mineral Density, BMD) u akromegaliji i vrednost GH < 1 µg/L u slučajnom uzorku i GH < 0,4 µg/L u
su konfliktni. Starije studije uglavnom prikazuju povećanu OGTT. Terapija akromegalije podrazumeva kombinaciju više
BMD u akromegaliji, dok novije ukazuju da je BMD u akro- modaliteta: operaciju tumora hipofize - somatotropinoma,
megaliji najčešće normalna, a da pacijenti imaju vertebralne koji luči hormon rasta, medikamentnu terapiju i radiotera-
frakture često klinički neme. Smatra se da je mikroarhitek- piju (slika 6).
tura kosti u akromegaliji poremećena, što narušava kvalitet
i čvrstinu kosti čineći je podložnom frakturama 19, 20 .
Slika 4. Artropatija zgloba kolena u akromegaliji
Ipak veći problem i invaliditet obolelih od akromegalije
nastaje kao posledica poremećaja strukture zglobova i nji-
hove funkcije. Učestalost artropatije u akromegaliji je 40-
70%. Ona podrazumeva degenerativnu bolest uzrokovanu
hipertofijom hrskavice i osteofitozom unutar zgloba, sa re-
dukcijom zglobnog prostora, deformacijom i ograničenjem
pokreta zgloba. Nema korelacije između kliničkih i radio-
grafskih znakova artropatije (slika 4 i slika 5). Radiografske
promene se otkrivaju znatno ranije od kliničkih tegoba u
zglobovima. Od početka akromegalije do simtoma artropa-
tije prođe i do 10 godina. Pediktori razvoja akromegalične
artropatije su ženski pol, veći indeks telesne mase, starija
doba pacijenta i dužina trajanja bolesti, kao i viši nivo GH
i IGF-1. U akromegaliji su uglavnom pogođeni veliki zglo-
bovi kao što su ramena, kolena i kukovi, što onemogućava
kretanje pacijenata. Ipak, artopatijom su zahvaćeni i manji
zglobovi šaka i stopala, kao i zglobovi kičme. I pored remi-
sije akromegalije, artropatija perzistira i vodi invaliditetu
ovakvih pacijenata. Ona je degenerativna bolest zglobova, a
ne inflamatorna. Rani stadijum artropatije u akromegaliji se
odnosi na hipetrofiju hrskavice i proširenje zglobne pukoti-
ne, kao i hipermobilnost zgloba. Povećan nivo IGF-1 uzroku-
je taloženje proteoglikana i glikozaminoglikana u hrskavici
zgloba. Tada je još uvek moguće lečenjem zaustaviti dalje
propadanje zgloba i vratiti njegovu funkciju. U srednjem sta-
dijumu dolazi do ulceracija hrskavice i suženja zgloba, što
vodi kasnom stadijumu artropatije u akromegaliji sa dege-
nerativnim osteoartritisom .
21
Onkogeneza u akromegaliji Napomena: Lična arhiva autora.

Uloga osovine HGH/IGF-1 je poznata u nastanku beni- Faktori prognoze kliničkog toka i odgovora na terapiju
gnih i malignih neoplazmi. Sve više studija ukazuje da su akromegalije su: klinički, histološki, radiološki i receptor-
karcinomi vodeći faktor u povećanoj smrtnosti u akrome- ski . U kliničke prognostičke faktore spadaju: 1) godine sta-
24
galiji . Oko 30% obolelih od akromegalije ima benignu po- rosti - u obrnutoj porporciji, kod mlađih je tumor hipofize
22
linodoznu strumu. Nekontrolisana akromegalija može biti invazivniji i bolest je agresivnijeg toka; 2) veličina tumora
udružena sa nekim malignitetima, kao što su tumori kolo- hipofize - u direktnoj korelaciji sa stepenom sekrecije GH i
na, štitaste žlezde, dojke i prostate. Zbog toga se kod ovih agresivnosti tumora; 3) pol - žene imaju veće i agresivnije
pacijenata rutinski radi skrining na karcinome navedenih tumore hipofize sa većom nivoom cirkulišućeg GH; 4) ko-
organa. Kolonoskopiju treba sprovesti u momentu postav- morbiditeti - šećerna bolest, sleep apnea sindrom i srčana
ljanja dijagnoze akromegalije, češće ako IGF-1 ostaje stalno insuficijencija vode lošijem toku bolesti. Kada govorimo o

REVIJALNI RADOVI Galenika Medical Journal, 2024; 3(12):30-40. 33