Page 51 - GALENIKA MEDICAL JOURNAL

povećanja pritiska u krvnim sudovima bubrega. Hipertenzi- komorbiditete, kao što su DM tip 2 i hipertenzija . Studije
18
ja kod gojaznih može dovesti do hipertrofije leve komore, koje su ispitivala trošenje zuba kod pacijenata sa gojaznoš-
dijastolne disfunkcije, povećanja ejekcione frakcije i kardio- ću klase 3, uglavnom su bile fokusirane na pacijente koji se
miopatije. Nagomilavanje masnih ćelija između mišićnih pripremaju za barijatrijske operacije, zbog mogućeg eroziv-
vlakana miokarda dovodi do degeneracije miocita (adiposi- nog trošenja zuba usled čestih epizoda gastroezofagealnog
tas cordis) što vodi ka popuštanju srca, poremećajima srča- refluksa i povraćanja što se može javiti posle barijatrijske
nog ritma i iznenadnoj srčanoj smrti. Koronarna bolest je operacije. Ali, ni jedna studija nije procenila prisustvo po-
prisutna kod oko 17% gojaznih osoba . tencijalno povezanih simptoma ili posledica habanja zuba .
15
19
Nealkoholna masna bolest jetre (Nonalcoholic Stea- U jednoj studiji koja je ispitivala funkciju žvakanja kod
tohepatitis, NASH) ili nealkoholni steatohepatitis je progre- pacijenta podvrgnutih barijatrijskoj operaciji (srednji BMI
sivna bolest jetre koja počinje steatozom, nastavlja se fibro- preoperativno 47,7 kg/m ), pokazane su razlike u pogledu
2
zom i završava cirozom. Mehanizam koji dovodi do NASH vremena žvakanja, broja ciklusa i učestalosti žvakanja stan-
je insulinska rezistencija, korelacija između intrahepatičnih dardizovanih uzoraka različitih prehrambenih artikala pre i
depozita triglicerida, stepena uhranjenosti i odnosa obima posle barijatrijske hirurgije, a u korelaciji sa brojem nedosta-
struka i kukova. Ishrana bogata visokoenergetskim namir- jućih zuba. Po pitanju varijabli vezanih za salivu, studije su
nicama, sa nedovoljnom količinom dijetnih vlakana i se- kod ekstremno gojaznih pacijenata pokazale hiposalivaciju,
dentarni način života značajno povećavaju rizik za NASH. niži pH pljuvačke i povišen nivo Candida albicans u salivi .
20
Poremećaji sintetskih i drugih funkcija jetre dovode do po-
remećaja hemostaze i koagulacije, hipoalbuminemije, en- Kao što postoje specifičnosti tretmana gojaznih paci-
dokrine i metaboličke disfunkcije, a u odmakloj fazi bolesti jenata u hospitalnim uslovima, slično je i u stomatološkim
može se javiti i encefalopatija . ordinacijama. Potrebna je adaptacija i modifikacija opreme i
16
okruženja u stomatološkoj ordinaciji. To se pre svega odnosi
Maligne bolesti mogu biti povezane sa gojaznošću, na specijalne stomatološke stolice koje mogu bezbedno da
što je pokazano u istraživanju Svetske (World Cancer Rese- izdrže veća opterećenja (do 500 kg), a ukoliko je mobilnost
arch Fund, WCRF) i Američke (American Institute for Cancer pacijenta ograničena potrebne su i specijalne rampe za pre-
Research, AICR) organizacije za istraživanje karcinoma. Po- meštanje pacijenata iz stomatološke stolice na krevet.
kazana je povezanost nagomilavanja masnog tkiva u telu i
karcinoma jednjaka, pankreasa, žučne kese, bubrega. Oko U literaturi se ističe i zabrinutost za bezbednost osoblja
11% obolelih od karcinoma debelog creva su gojazni, oko uključenog u izvođenje stomatoloških intervencija kod ek-
12% pacijentkinja sa karcinomom dojke i 30% pacijentkinja stremno gojaznih osoba, u vidu mogućeg fizičkog napreza-
21
sa malignitetima endometrijuma su gojazne. Druge studi- nja i lošeg držanja . Zbog mogućih rizika povezanih sa hit-
je su pokazale povezanost gojaznosti i non-Hodgkinovog nim medicinskim stanjima potrebna je i dodatna edukacija
limfoma, leukemije kao i vezu između masnog tkiva i kar- stomatološkog osoblja ili dostupnost konsultanata lekara
cinoma štitaste žlezde. Dovoljno je povećanje BMI od 5 kg/ određenih medicinskih specijalnosti (endokrinolog, aneste-
m za razvoj navedenih neoplazmi. Veza između gojaznosti ziolog, specijalista urgentne medicine...). Postoje i oprečni
2
i malignih tumora se objašnjava aktivacijom različitih me- stavovi u literaturi, da li je prikladnije pružanje stomatološ-
dijatora, kao što su faktori rasta, citokini, hormoni i faktori kog tretmana u svesnoj sedaciji i/ili opštoj anesteziji. Zbog
inflamacije . toga je potrebno pažljivo preproceduralno planiranje tre-
9
tmana ovih pacijenata, imajući u vidu njihove komorbiditete,
složenost i dužinu trajanja intervencije i druge elemente .
22
Uticaj gojaznosti na oralno zdravlje Iako su brojne studije potvrdile povezanost između
Gojaznost je takođe udružena sa poremećajima oralnog/ gojaznosti i loših navika i ponašanja u oralnom zdravlju
dentalnog zdravlja. U novijoj preglednoj studiji (2024) Mali- kod gojaznih, uključujući oralnu higijenu, navike u ishrani
ka i saradnika ispitivana je povezanost ekstremne gojazno- i obrasce korišćenja stomatoloških usluga, ipak su stoma-
sti i oralnog zdravlja, što je uključivalo sledeće parametre: tološke usluge najčešće isključene u studijama koje ispituju
karijes, parodontalne bolesti, trošenje zuba (sa fokusom na odnos između BMI i korišćenja zdravstvenih usluga na ni-
17
dentalne erozije i gubitak zuba), promene u salivi i kvalitet vou stanovništva . Takođe, postojeća literatura o oralnom
života povezan sa oralnim zdravljem . Po pitanju dentalnog zdravlju minimalno razlikuje distinkcije među osobama sa
17
karijesa kod ekstremne gojaznosti uočena je povezanost sa gojaznošću klase 3, u poređenju sa onima sa gojaznošću sa
23
vrlo visokim vrednostima BMI, pa su preporučene preven- nižim BMI .
tivne posete stomatologu ove grupe pacijenata.
Parodontalna bolest i povezani klinički parametri (du- Anesteziološki aspekti hirurškog
bina parodontalnog sondiranja, krvarenje pri sondiranju, lečenja gojaznih pacijenata
indeks plaka) takođe su izraženiji kod osoba sa gojazno-
šću trećeg stepena, a naročito kod onih koji imaju prisutne Sa anesteziološkog stanovišta gojazni pacijenti su po-
sebno kompleksni tokom periproceduralnog i naročito peri-

REVIJALNI RADOVI Galenika Medical Journal, 2024; 3(12):47-53. 49