Page 50 - GALENIKA MEDICAL JOURNAL

odnosu na indeks telesne mase, gojaznost se deli u tri ste- Tabela 1. Gojaznost i druge bolesti/poremećaji
pena : prvi stepen sa BMI od 30 do 34,9 kg/m , drugi sa BMI Organ/sistem Najčešći komorbiditeti udruženi sa gojaznošću
2
4
35 do 39,9 kg/m i treći sa BMI > 40 kg/m .
2
2
Respiratorni sistem opstruktivna slip apneja, sindrom hipoventilacije,
restriktivna bolest pluća
Smatra se da je trenutno u razvijenim zemljama sveta,
oko 30% stanovništva gojazno, sa trendom porasta broja hipertenzija, bolest koronarnih arterija, kongestivna sr-
čana insuficijencija, cerebrovaskularna bolest, moždani
gojaznih (do 2030. godine se predviđa oko 40% gojaznog Kardiovaskularni sistem udar, periferna vaskularna bolest, plućna hipertenzija,
hiperkoagulabilni sindromi, hiperholesterolemija,
stanovništva) . Kada je u pitanju ekstremna, morbidna goja- hipertrigliceridemija, iznenadna smrt
5
znost, taj broj je oko 250.000.000, odnosno preko 7% svet- Endokrini sistem dijabetes melitus, Kušingov sindrom, hipotiroidizam
ske populacije. Sa 325.000 smrtnih slučajeva godišnje samo nealkoholni steatohepatitis, masna infiltracija jetre,
u Sjedinjenim Američkim Državama, gojaznost zauzima dru- Gastrointestinalni sistem hijatus hernije, gastrezofagealni refluks, odloženo
go mesto na listi vodećih uzročnika smrti . Posebno zabri- gastričko pražnjenje
6
njava činjenica da je sve veći broj gojazne dece i adolescena- Muskuloskeletni sistem osteoartritis, bol u leđima, bol u zglobovima, ingvinalna
hernija
ta (oko 11%), a 60-80% njih će postati gojazni odrasli ljudi .
7
Maligniteti (karcinomi) pankreasa, bubrega, dojke, prostate, cerviksa, uterusa,
endometrijuma, kolorektalni
Gojaznost predstavlja značajan faktor rizika za pojavu
velikog broja bolesti, kao što su dijabetes tip 2, hipertenzija Ostalo bubrežna slabost, depresija, kraći životni vek
i druge kardiovaskularne bolesti, opstruktivna slip apneja Imajući u vidu da gojazni pacijenti često imaju pridru-
(Obstructive Sleep Apnea, OSA), hipoventilacioni sindrom, ga- žene kardiovaskularne komorbiditete, oni su u povećanom
stroezofagealna refluksna bolest (Gastroesophageal Reflux riziku za razvoj neželjenih kardiovaskularnih događaja i
Disease, GERD), bolesti lokomotornog sistema, maligne i komplikacija tokom i posle izvođenja invazivne dijagnosti-
druge bolesti. Doprinosi i nastanku steriliteta, pojavi anksi- čko-terapijske procedure ili operacije .
11
oznosti i drugih psihičkih problema .
8
Smanjena srčana rezerva doprinosi nastanku insuficijen-
Kada se gojazne osobe podvrgavaju invazivnim dija- cije desne komore sa hroničnim plućnim srcem, a disfunk-
gnostičko-terapijskim procedurama, uključujući i dentalne cija leve komore nastanku srčanih aritmija. Hronična alve-
intervencije, a posebno kada je planirano hirurško lečenje, olarna hipoksija vodi u hipoksičnu plućnu vazokonstrikciju.
to može predstavljati veliki problem. Postoji niz specifičnosti Gojazni pacijenti imaju i povišenu sklonost ka razvoju trom-
vezanih za gojaznost koje je potrebno sagledati u preproce- boembolijskih komplikacija, a patološka gojaznost je neza-
duralnom, preoperativnom periodu i adekvatno pripremiti visni prediktor nastanka plućne embolije, pa je preporučena
gojaznog pacijenta za planirane procedure. To se odnosi i profilaksa niskomolekularnim heparinima (Low Molecular
na intraoperativni i postproceduralni, postoperativni pe- Weigh Heparine, LMWH), počevši od preoperativnog perio-
riod koji zahtevaju pažljiv monitoring ovih pacijenata sve da do pune mobilizacije bolesnika. U kombinaciji sa LMWH
do otpusta na kućno lečenje, što je veliki izazov za hirurge, preporučuje se i mehanička profilaksa primenom elastičnih
anesteziologe, stomatologe i druge lekare, članove medi- zavoja 10,12 .
cinskog tima, uključene u izvođenje planirane procedure ili
intervencije .
9
Najčešće bolesti/poremećaji

Ključni aspekti periproceduralnog udruženi sa gojaznošću
i perioperativnog lečenja Dijabetes melitus tip 2 je često udružen sa gojaznošću.
gojaznih bolesnika Smatra se da je DM prisutan kod > 60% gojaznih osoba, po-
sebno žena (ima ga 9 od 10 gojaznih žena i 5 od 10 gojaznih
Najvažniji aspekt preproceduralne i preoperativne pri- muškaraca). Vodeći faktor rizika za pojavu DM tip 2 kod go-
preme gojaznih pacijenata za izvođenje invazivnih dijagno- jaznih osoba je insulinska rezistencija .
13
stičko-terapijskih procedura, a posebno za hirurško lečenje
u bilo kojoj grani hirurgije, kao i za izvođenje anestezije i Opstruktivna slip apneja je najčešći poremećaj disanja
invazivne procedure i/ili hirurške intervencije, a takođe i za vezan za spavanje koji se karakteriše epizodama delimičnog
postproceduralno, postoperativno i intenzivno lečenje ovih i/ili potpunog zatvaranja gornjih disajnih puteva tokom spa-
bolesnika, odnosi se na udruženost gojaznosti sa drugim vanja, što dovodi do prestanka disanja > 10 sekundi. Postoji
bolestima i poremećajima . Gojaznost je najčešće udružena veliki broj faktora rizika za pojavu OSA, među kojima je je-
9
sa diabetes melitusom (tip 2) i hipertenzijom, ali mogu biti dan od najznačajnijih gojaznost. Smatra se da povećanje te-
prisutna i brojna druga oboljenja (tabela 1). Veoma je važno lesne mase za svega 10% povećava učestalost OSA, 6 puta.
sagledati sve ove komorbiditete tokom preproceduralne, Isto tako, smanjenje telesne mase za 10% smanjuje apnea/
14
preoperativne pripreme i dovesti ih u tzv. „stabilno stanje”, hypopnea index za 26% .
koliko je to moguće, kako bi se minimalizovala pojava kom-
plikacija i neželjenih ishoda . Kardiovaskularni poremećaji su česti kod gojaznih
10
osoba. Hipertenzija je prisutna kod 15-60% gojaznih osoba.
Može biti posledica kompresije masnog tkiva na bubrege i

48 DOI: 10.5937/Galmed2412044D